De vier fases van je cyclus: wat je hormonen doen en hoe je je kunt voelen

Je hebt het misschien zelf al gemerkt: je voelt je niet elke week van de maand hetzelfde. De ene week vol energie, de andere week gevoeliger of moe. Achter die golfbeweging zit een slim samenspel van hormonen. Als je weet wat er per fase gebeurt, ga je je eigen ritme beter herkennen. Daarom laat de ring op deze site zien in welke fase je vandaag waarschijnlijk zit.

Welke fases heeft de menstruatiecyclus?

Artsen delen de cyclus vaak in twee grote fases: de folliculaire fase voor de eisprong en de luteale fase erna ¹. Voor het overzicht onderscheiden we er hier vier, met de menstruatie en de eisprong als eigen momenten ⁷. Zo ziet dat eruit in een cyclus van 28 dagen:

De dagen in de tabel zijn een voorbeeld. Bij jou kunnen ze anders vallen, vooral de folliculaire fase verschilt sterk per vrouw en per maand ³⁴.

Fase 1: de menstruatie

Je cyclus begint op de eerste dag van je menstruatie. Is er de vorige maand geen zwangerschap ontstaan, dan ruimt je lichaam de eicel en het dikke slijmvlies van de baarmoeder op. Dat komt met wat bloed via je vagina naar buiten ¹¹. De meeste vrouwen zijn 2 tot 8 dagen ongesteld ¹¹.

Oestrogeen en progesteron staan in deze dagen laag ². Veel vrouwen voelen krampen. Dat is niet zo vreemd: je baarmoeder trekt dan samen met een kracht die vergelijkbaar is met een strak opgepompte bloeddrukmeter ¹⁰.

Fase 2: de folliculaire fase

Al tijdens je menstruatie begint het volgende. Je hersenen maken het hormoon FSH, dat een eiblaasje (follikel) in je eierstok laat groeien ¹². Dat blaasje maakt oestrogeen, waardoor het slijmvlies in je baarmoeder weer dikker wordt ⁷.

Dit is de fase die het meest wisselt. In een analyse van ruim 600.000 cycli duurde hij gemiddeld 16,9 dagen, maar ergens tussen 10 en 30 dagen was gewoon ³. Een langere of kortere cyclus komt dus vooral door deze fase ⁴¹.

Fase 3: de eisprong

Als het eiblaasje rijp is, staat oestrogeen op zijn hoogst. Je hersenen reageren met een korte, hoge piek van LH, en die piek zet de eisprong in gang ¹³. In een onderzoek van onder meer het UZ Brussel bij 85 vrouwen was LH rond de eisprong ongeveer drie keer zo hoog als in de rest van de cyclus. Oestrogeen was bijna vier keer zo hoog als vroeg in de cyclus ².

Rond deze dagen merken veel vrouwen meer helder, rekbaar slijm uit hun vagina, en soms meer zin in seks ⁷. Dit zijn ook je meest vruchtbare dagen. Hoe je ze schat en welke signalen je lichaam geeft, lees je in vruchtbare dagen berekenen.

Fase 4: de luteale fase

Na de eisprong verandert het lege eiblaasje in het geel lichaam, een tijdelijk klompje weefsel dat progesteron maakt ¹⁴¹⁵. Progesteron maakt het baarmoederslijmvlies klaar voor een eventuele bevruchte eicel ¹⁴. Je temperatuur ligt in deze fase 0,3 tot 0,5 graden hoger, tot vlak voor je menstruatie ⁷.

Deze fase is opvallend stabiel. Hij duurt meestal ongeveer twee weken ¹. In de grote analyse was dat gemiddeld 12,4 dagen, met een spreiding van ongeveer 7 tot 17 dagen ³. Komt er geen zwangerschap, dan stopt het geel lichaam, dalen de hormonen en begint je volgende menstruatie. Is die later dan verwacht, lees dan wanneer word ik weer ongesteld?

Hoe voel je je in elke fase?

Hier wordt het persoonlijk, en dat is precies het mooie. Bijna alle vrouwen merken vlak voor hun menstruatie iets, zoals gevoelige borsten, hoofdpijn of stemmingswisselingen. De Gynaecoloog noemt dat een normaal verschijnsel ⁸. Rond de eisprong merken veel vrouwen juist meer zin in seks ⁷.

Toch voelt niet iedereen hetzelfde. Een overzicht van 47 onderzoeken waarin vrouwen elke dag hun stemming bijhielden, vond in 38 procent van de onderzoeken geen verband tussen stemming en cyclusfase. De onderzoekers vonden geen duidelijk bewijs dat alle vrouwen voor hun menstruatie een stemmingsdip hebben ⁵. Een deel van de verwarring komt doordat onderzoekers de fases op verschillende manieren afbakenen ⁶.

Wat betekent dat voor jou? Dat jouw patroon van jou is. Sommige vrouwen voelen hun cyclus duidelijk, anderen nauwelijks. Wil je het weten, houd dan twee maanden per dag bij hoe je je voelt en wanneer je ongesteld bent. Zo zie je je eigen patroon ⁸.

Zijn de klachten voor je menstruatie zo zwaar dat je je dagelijkse dingen niet meer kunt doen, en verdwijnen ze als je ongesteld wordt? Dan kan het om het premenstrueel syndroom (PMS) gaan. Dat heeft ongeveer 5 procent van de vrouwen tussen 15 en 45 jaar ⁸. Vrouwen met PMS hebben niet meer of minder hormonen, maar reageren waarschijnlijk sterker op de wisselingen. Gezond eten, genoeg bewegen en goed slapen helpen meestal, en je huisarts denkt met je mee ⁹.

Wat laat de ring op deze site zien?

De ring rekent met je eigen datums: de eerste dag van je laatste menstruatie en je cycluslengte. Daaruit schat hij in welke fase je vandaag waarschijnlijk zit. Het is een schatting op basis van gemiddelden, geen meting van je hormonen. Wisselt je cyclus, dan schuiven de fases mee. Lees dan ook onregelmatige cyclus.

Slik je de combinatiepil, dan regelt de pil je bloedingen: je verliest bloed in de stopweek ¹¹. De fases in dit artikel gaan over een cyclus zonder hormonen, dus dan zegt de ring minder over wat er in je lichaam gebeurt.

En de maan naast de ring? Die staat er omdat veel vrouwen de verbinding tussen hun cyclus en de maan mooi vinden. Wat onderzoek daarover vond, lees je in maan en menstruatie. Benieuwd of cycli van vriendinnen gelijk gaan lopen? Lees over het McClintock-effect.

Ontdek waar jij nu zit

Vul in de menstruatiekalender de eerste dag van je laatste menstruatie in en zie op de ring in welke fase je vandaag waarschijnlijk bent.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de vier fases van de menstruatiecyclus?

De menstruatie, waarin je baarmoederslijmvlies loslaat. De folliculaire fase, waarin een eicel rijpt en het slijmvlies weer dikker wordt. De eisprong, waarin de eicel vrijkomt. En de luteale fase, waarin het geel lichaam progesteron maakt. Artsen delen de cyclus vaak in twee hoofdfases: folliculair en luteaal.

Hoe lang duurt de luteale fase?

De luteale fase, van de eisprong tot je menstruatie, duurt meestal ongeveer twee weken. In een analyse van ruim 600.000 cycli was die gemiddeld 12,4 dagen, met een spreiding van ongeveer 7 tot 17 dagen. Deze fase wisselt minder dan de fase voor de eisprong.

Welke hormonen spelen een rol in je cyclus?

FSH uit je hersenen laat een eiblaasje groeien, dat oestrogeen maakt. Een piek van LH zorgt voor de eisprong. Daarna maakt het geel lichaam progesteron, dat het baarmoederslijmvlies klaarmaakt. Komt er geen zwangerschap, dan dalen de hormonen en begint je menstruatie.

Waarom voel ik me anders voor mijn menstruatie?

Volgens De Gynaecoloog merken bijna alle vrouwen vlak voor hun menstruatie iets, zoals gevoelige borsten, hoofdpijn of stemmingswisselingen. Dat is normaal. Zijn de klachten zo erg dat ze je dagelijks leven hinderen, dan kan het PMS zijn. Dat heeft ongeveer 5 procent van de vrouwen.