Onregelmatige cyclus: wat is normaal, waar komt het door en hoe schat je je eisprong?

Je telt de dagen en het klopt weer niet. De ene maand na 26 dagen, de volgende na 34. Als je cyclus zo wisselt, voelt het alsof je lichaam een eigen agenda heeft. Goed nieuws: zo'n wisselende cyclus is heel gewoon, en ook dan kun je je eisprong redelijk schatten.

Wanneer is je cyclus onregelmatig?

Een cyclus tel je van de eerste dag van je menstruatie tot de eerste dag van de volgende. Bij de meeste vrouwen zitten daar 21 tot 35 dagen tussen ¹. Het Belgische Gezondheid en Wetenschap noemt 23 tot 36 dagen, meestal 26 tot 30 ⁷. De Gynaecoloog zegt het eenvoudig: elke 3 tot 5 weken ⁵.

Binnen die grenzen hoeft het niet elke maand even lang te zijn. In een onderzoek met 141 gezonde vrouwen met een regelmatige cyclus verschilden de cycli bij bijna de helft meer dan een week van elkaar ⁹.

Je spreekt van een onregelmatige cyclus als je niet meer kunt voorspellen wanneer je ongesteld wordt ¹. Of als een cyclus die altijd regelmatig was, ineens verandert ⁶.

Waardoor wordt je cyclus onregelmatig?

Vaak wordt er geen oorzaak gevonden. Je hormonen veranderen dan waarschijnlijk wat minder regelmatig dan gemiddeld, en dat kan meestal geen kwaad ¹. Soms is er wel een duidelijke reden.

• Puberteit. In de eerste jaren na je eerste menstruatie zijn je hersenen en eierstokken nog aan het leren samenwerken ⁵. In het eerste jaar zitten er bij de meeste meisjes 21 tot 45 dagen tussen twee menstruaties, vanaf het derde jaar 21 tot 34 ⁶. Thuisarts noemt een onregelmatige cyclus tot 5 jaar na de eerste menstruatie gewoon ¹.
• De overgang. Rond je laatste menstruatie, gemiddeld op je 51e, komt er meer of minder tijd tussen je menstruaties ⁴. De cyclus is aan het begin en het einde van je vruchtbare jaren het onregelmatigst, omdat er dan vaker een cyclus zonder eisprong is ¹¹.
• Stress, sport en gewicht. Veel stress, heel zwaar of heel vaak sporten, eetproblemen, veel afvallen en erg mager zijn kunnen je menstruatie verschuiven of laten wegblijven ²⁷. Wat je daar zelf aan kunt doen, lees je bij menstruatie reguleren.
• De pil, prikpil en hormoonspiraal. Na het stoppen met de pil word je meestal binnen een half jaar weer ongesteld. Na de prikpil kan het 6 tot 12 maanden duren ². Met een hormoonspiraal is onregelmatig bloedverlies in de eerste maanden gewoon ¹.
• PCOS. Bij het polycysteus-ovariumsyndroom heb je geen of minder vaak een eisprong, en zitten er vaak meer dan 35 dagen tussen je menstruaties ³¹³. Ongeveer 5 tot 10 van de 100 vrouwen hebben PCOS ⁸. Een internationale richtlijn uit 2023 wijst erop dat de diagnose nog vaak laat wordt gesteld, dus het is goed om het te bespreken als je jezelf herkent ¹².
• Borstvoeding en de schildklier. Ook borstvoeding en problemen met je schildklier kunnen je cyclus veranderen ¹.

Hoe schat je je eisprong bij een onregelmatige cyclus?

Thuisarts is eerlijk: met een onregelmatige cyclus is het lastig te schatten wanneer de volgende eisprong komt ¹. Een precieze dag lukt dan niet, maar een periode wel. Dat gaat in drie stappen.

1. Verzamel je cycluslengtes. Schrijf een paar maanden op wanneer je ongesteld wordt, op een kalender, in je agenda of in je telefoon ¹. Zoek je kortste en je langste cyclus.

2. Reken van achteren. De tijd tussen eisprong en menstruatie is minder wisselend dan de tijd ervoor. De meeste variatie zit in de dagen voor de eisprong ¹¹⁹. Daarom trek je van beide lengtes ongeveer 14 dagen af.

De vruchtbare dagen beginnen vijf dagen voor de vroegste eisprong. Zie je hoe breed die periode wordt? Dat is eerlijker dan één datum, want ook de tijd na de eisprong verschilt per vrouw, van ongeveer 7 tot 17 dagen, zo bleek uit ruim 600.000 cycli uit een cyclus-app. Dat onderzoek werd betaald door Natural Cycles, het bedrijf achter die app ¹⁰.

3. Laat je lichaam meekijken. Een ovulatietest is juist handig als je cyclus niet elke maand even lang duurt. De test meet het hormoon LH, dat 1 tot 2 dagen voor de eisprong stijgt ⁸. Ook helder, rekbaar slijm uit je vagina is een signaal dat je eisprong eraan komt. Meer over die signalen lees je in vruchtbare dagen berekenen.

Wil je niet zwanger worden? Reken dan niet op deze schatting. Ook als je een tijd niet ongesteld bent geweest, kan je eisprong elk moment weer op gang komen ².

Wanneer ga je naar de huisarts?

Meestal is een onregelmatige cyclus onschuldig. Maak toch een afspraak bij je huisarts als ¹²³⁶:

• je langere tijd onregelmatig ongesteld blijft, of je cyclus ineens anders is dan je gewend was;
• je al een paar maanden niet ongesteld bent geweest;
• je menstruatie maar eens in de 3 maanden komt, of langer dan 7 dagen duurt;
• je zwanger wilt worden, of niet weet of je wel een eisprong hebt;
• je ook last hebt van puistjes, meer haargroei op je kin, borst of buik, of melk uit je borsten;
• je buikpijn of koorts hebt, bloed verliest na de seks, of steeds meer bloed verliest;
• je je zorgen maakt.

Neem je kalender mee. Schrijf elke dag op of je bloed verliest, hoeveel, of je de pil hebt geslikt en of je seks hebt gehad. Dat helpt de huisarts om te zien of er een oorzaak is ¹. Meestal is er geen onderzoek nodig, en bij een eerste gesprek stelt de huisarts vooral vragen ¹.

Zelf je cyclus in kaart brengen

Vul in de menstruatiekalender meerdere startdatums in. De kalender rekent dan met jouw eigen kortste en langste cyclus en laat je eisprong zien als een periode. Wil je weten wat je zelf kunt doen om je cyclus wat rustiger te laten lopen, lees dan menstruatie reguleren. Hoe je hormonen per fase werken, staat in de vier fases van je cyclus. En ben je nu al later dan verwacht, lees dan wanneer word ik weer ongesteld?

Veelgestelde vragen

Wanneer is je cyclus onregelmatig?

Bij de meeste vrouwen zitten er 21 tot 35 dagen tussen de eerste dag van twee menstruaties. Je cyclus heet onregelmatig als je niet meer kunt voorspellen wanneer je ongesteld wordt, als hij steeds buiten die grenzen valt, of als een cyclus die altijd regelmatig was ineens verandert.

Kun je je eisprong berekenen met een onregelmatige cyclus?

Een precieze dag is lastig, maar een periode kun je schatten. Trek van je kortste en je langste cyclus van de laatste maanden 14 dagen af. Daartussen valt je eisprong waarschijnlijk. Ovulatietests en het slijm uit je vagina helpen om die periode per maand kleiner te maken.

Kan stress je menstruatie onregelmatig maken?

Ja. Thuisarts noemt veel stress, bijvoorbeeld na iets ergs, als mogelijke reden dat je menstruatie wegblijft. Ook heel zwaar sporten, veel afvallen, eetproblemen en erg mager zijn kunnen meespelen. Vaak word je vanzelf weer regelmatig ongesteld als de oorzaak minder wordt.

Hoe lang is je cyclus onregelmatig na je eerste menstruatie?

Dat kan een paar jaar duren. Thuisarts noemt tot 5 jaar na de eerste menstruatie, De Gynaecoloog zegt dat het meestal binnen 3 jaar vanzelf verdwijnt. In het eerste jaar zitten er bij de meeste meisjes 21 tot 45 dagen tussen twee menstruaties.

Wanneer ga je met een onregelmatige cyclus naar de huisarts?

Maak een afspraak als je langere tijd onregelmatig ongesteld blijft, als je al een paar maanden niet ongesteld bent, als je zwanger wilt worden, of als je ook buikpijn, koorts, bloedverlies na seks of steeds meer bloedverlies hebt. Ook als je je zorgen maakt, mag je altijd bellen.